در حاشیه انتخابات ولسی جرگه افغانستان
انتخابات ولسی جرگه افغانستان، در شرایط مملو از بیم وامید برگزارشد. از ماه ها قبل برای برگزاری این آزمون بزرگ وتاریخی از سوی نهاد های مربوط و نیروهای امنیتی ودفاعی کشور آماده گی گرفته شده بود. انتخابات ولسی جرگه در نوع خود، محک آزمایش دیگری برای حکومت افغانستان بود؛ محک دشواری که قبلا با تدویر کنفرانس بین المللی کابل نیز ظرفیت و آماده گی های یک دولت را در مقیاس جهانی در معرض تجربه قرار داد.
این انتخابات در هاله ای از تردیدها و در سایه ترس وتهدید گروه طالبان ودیگر مخالفان مسلح دولت اما به شکل غیرمنتظره ای موفقانه برگزار گردید که در برآیند خود استقبال محافل داخلی وخارجی را به همراه داشت. در نخستین واکنش های جهانی، مهم ترین شخصیت های حقوقی دنیا انتخابات ولسی جرگه افغانستان را موفقیت آمیز خوانده واز آن استقبال کردند.
بانکی مون سرمنشی سازمان ملل متحد زنان ومردان افغان را به خاطر شجاعت وتصمیم شان برای استفاده از حق دموکراتیک رای دهی شان تمجید نمود. وی از تعداد زیاد کاندیدان که بیشتر 2500 تن به شمول 400 زن می باشند واز اهمیت بزرگ جامعه مدنی که از انتخابات نظارت می نماید یاد دهانی کرد واز مساعی نیروهای امنیتی افغانستان که امنیت بیشتر از 5000 هزار مرکز رای دهی را تامین کردند تمجید نمود. سرمنشی سازمان ملل متحد با قدر دانی از مساعی رهبری و مامورین کمسیون مستقل انتخابات وکمسیون شکایات انتخاباتی، از تمام اطراف قضیه انتخابات تقاضا کرد تا جهت ثبت شکایات شان از مراجع قانونی استفاده نمایند. وی از مقامات انتخاباتی خواست که پروسه را مطابق به قانون با صبر وشکیبایی تکمیل نمایند.
استیفن دی میستورا نیز برگزاری انتخابات افغانستان را قابل قدر خوانده وگفت درحالتی که افغانستان با آن روبرو است یک موفقیت بود اما به هیچ وجه یک انتخابات کامل نبود. نماینده اتحادیه اروپا کاترینا اشتون نیز انتخابات افغانستان را نشانه ای از حاکمیت ملی دانسته واضافه کرد که در پیام خود به مردم افغانستان این نکته را تذکر داده است که با این انتخابات شکل آینده کشور شان را تغییر دهند. ریچارد هالبروک نیز اظهار امیدواری کرد که پارلمان آینده افغانستان بتواند ثبات را دراین کشور بیاورد وی علاوه کرد اگر چند ممکن است بحث هایی راحع به نتایج این انتخابات وجود پیداکند. درهمین حال نماینده رهبری حزب مردم پاکستان در ایالت پشتونخواه گفته است که پس از انتخابات ولسی جرگه افغانستان ممکن است راهبرد سیاسی امریکا در افغانستان تغییر کند. وی هم چنان در پاسخ به پرسشی در مورد تجزیه افغانستان گفت هر تصمیمی که در این باره گرفته شود مربوط به پارلمان بعدی افغانستان است. وزیرخارجه کانادا نیز ساعاتی پس از ختم پروسه رای دهی انتخابات ولسی جرگه، به مردم افغانستان به خاطر اشتراک شان در این پروسه تبریک گفت وسفار ت امریکا نیز برگزاری انتخابات ولسی جرگه را تحسین کرده وگفته است که افغان هایی که پای صندوق های رای رفتند در برابر طالبان از خود مقاومت نشان داده اند. وزارت خارجه آلمان نیز درعکس العمل به انتخابات افغانستان گفت این انتخابات بهتر از آنچه برگزار شد که بسیاری مردم توقع داشتند. وزیرخارجه آلمان گفت از کسانی که در این شرایط دشوار درانتخابات شرکت کرده اند تقدیر می کند. واکنش های جهانی در برابر تدویر انتخابات به صورت عموم مثبت ارزیابی می شود اگر چند که هرکدام وجود نقایص را انکار نمی نمایند.
سطح مشارکت مردم
انتخابات ولسی جرگه اما متاسفانه سطح پایین اشتراک مردم را در سراسر کشور به نام خود ثبت کرد. زیرا از مجموع دوازده ونیم میلیون نفر واجد شرایط رای، تنها چهل فیصد مردم "به زعم خود کمسیون انتخابات که رقم سه اعشاریه شش میلیون نفر را تشکیل میدهد" در انتخابات اشتراک ورزیدند. البته سطح پایین اشتراک به این معنی نبود که مردم علاقه ای به رای دهی نداشته اند زیرا براساس راپورهای موثق از سراسر کشور، میزان علاقمندی مردم به اشتراک فراتر از آنچه بوده است که تصور می شد. بطور مثال علیرغم حمله به جان والی قندهار ووقوع سه تا چهار مورد انفجار دراین ولایت، اما مردم در شهر قندهار بصورت سیل آسا پای صندوق های رای رفتند. مگر عمده ترین دلیل برای سطح مشارکت پایین برمی گردد به عدم آماده گی های اساسی کمسیون انتخابات، که نتوانست به شکلی که شایسته مردم افغانستان بود ترتیبات لازم را برای این پروسه بزرگ ملی بگیرد؛ چنانچه در اکثر ولایات وولسوالی ها، نقایص عمده تخنیکی روی داد ودر اکثر مراکز رای دهی مشکلاتی از قبیل دیر بازشدن سایت ها، کمبود ورق رای دهی ودرمواردی هم استفاده ازکارت های جعلی روی داد. بطوریکه در جلال آباد نوزده نفر که نه نفرآنان را زنان تشکیل می دادند با کارت های جعلی دستگیر شدند. دلایل دیگری نیز درمورد نرخ نازل مشارکت وجود دارد که از آن جمله می توان به موارد ذیل اشاره کرد:
1 بسته بودن 1009 مرکز رای دهی
2 باز نشدن 416 مرکز رای دهی
3 کمبود اوراق رای دهی در اکثر مراکز رای دهی
4 وقوع 309 حادثه امنیتی در مناطق مختلف کشور
5 عدم ارسال گزارش از 700 مرکز رای دهی
این موارد و مسایل دیگری درحاشیه برگزاری انتخابات ولسی جرگه وجود داشت که به احتمال قوی سطح مشارکت را پایین آورد و البته شاید موضوعات دیگری نیز در بین باشد که به مرور زمان روی آن بحث و بررسی صورت خواهد گرفت. آنچه که تاکنون دیده می شود این است که سایت غربی اکثرا برگزاری انتخابات را مملو از فساد توصیف کرده وحتا شبکه الجزیره آن را یک انتخابات طنز آمیز ومسخره خوانده است.
هزینه های انسانی انتخابات
برای برگزاری دومین انتخابات ولسی جرگه کشور همانطوری که قبلا گفتیم از ماه ها پیش آماده گی گرفته شده بود واین آماده گی ها شامل محاربات اردوی وپلیس ملی نیز هستند که به گونه مثال از بیست وپنج جوزای سال جاری به این طرف بنا بر اظهارات وزیر دفاع ملی یک هزار وهفت صد وشصت وهشت فعالیت محاربوی، دوازده هزار وهشتصد وچهل ونه فعالیت امنیتی و نوزده هزار وهفت صد وبیست فعالیت گشتی وگزمه وسیصد و پنجاه وپنج مورد خنثا سازی ماین صورت گرفته و طی این فعالیت ها سی وسه افسر اردوی ملی، هشتاد وپنج برید مل ویک صد وهشتاد سرباز اردوی ملی شهید وچهل ونه افسر، دوصد برید مل وششصد وهشتاد سرباز اردوی ملی مجروح شده اند. این راپور تنها مربوط به اردوی ملی است ممکن است تلفات پلیس و نیروهای امنیت ملی نیز درهمین حدود باشد. ناگفته نباید بماند که در طول این مدت یک هزار وچهار صد وشصت ویک نفر از مخالفین نیز از پای در آمده اند. بسم الله خان وزیر داخله نیز معلومات داده است که طی این جریان سه پلیس شهید، وسیزده پلیس دیگر زخمی شده اند. هم چنان یازده نفر افراد ملکی تلف شده وچهل وپنج نفر دیگر مجروح شده اند. هم چنان چهار نفر از کاندیدان ولسی جرگه کشته شده و چندین مورد اختطاف وکشتن کمپاینران کاندیداها نیز ثبت شده است. والبته بمباردمان هوایی کاروان یک کاندید را در ولایت تخار از سوی قوای ناتو نیز باید براین هزینه های انسانی اضافه کنیم.
حوادث روز انتخابات
بنا بر اظهارات جنرال عبدالرحیم وردک وزیر دفاع ملی، مخالفین مسلح دولت توانستند به هدف برهم زدن روند عادی انتخابات، سیصد وپنج فعالیت را درسراسر کشور به اجرا بگذارند که از این جمله در ولایت های کنر، لوگر، میدان وبغلان به شکل تمام عیار جنگ صورت گرفته و در برخی از ولایات نظیر غزنی، کنر ، هرات وجاهای دیگر پرتاب راکت وحوادثی نظیر انفجار صورت گرفته است. درپی رخداد این حوادث بطور مجموع 95 نفر کشته شده که 89 نفر آن را طالبان وشش نفر آن را نیروهای امنیتی تشکیل میدهد. این کشته شده ها شامل آنانی هست که واسطه پرتاب راکت، جنگ ها وانفجارات از بین رفته اند. در ولایت قندز بنا به ادعای ناتو 18 طالب کشته شده وچندین نفر دیگر به شمول اطفال توسط جنگجویان طالبان کشته وزخمی شده اند. بنا بر گزارشی که پژواک ارائه کرده است 34 کشته و23 زخمی تنها در ولایت های ننگرهار وکنر ثبت شده است. همینطور در چند مورد دستگیری افرادی ذکر شده است که به جرم انتقال ویا استفاده از کارت های جعلی دستگیر شده اند. وزیر داخله آمار حوادث روز انتخابات را اینگونه شرح داده است:
1 کمین، سیزده مورد
2 انفجار، سی وسه مورد
3 حمله مستقیم، بیست ونه مورد
4 کشف ماین، سی ودو مورد
5 دستگیری کارت های جعلی، شصت مورد
شایبه های تقلبات گسترده
در ساعات اولیه روز برگزاری انتخابات از ولایت بدخشان گزارش هایی مبنی بر کمبود اوراق رای دهی مواصلت کرد که پس از آن در فاصله های کوتاه از دیگر مناطق نیز این خبر شایع گردید. در ولایت بامیان که یکی از ولایت های آرام به حساب می آید قبلا بنا بر دلایل نامعلومی چندین مرکز رای دهی بسته شده بود اما در مراکزی هم که باز بودند اوراق رای دهی کمبود کرد و در نتیجه تعدادی زیادی از مردم از حق دادن رای محروم شدند. در ولسوالی جاغوری ولایت غزنی عین همین قضیه پیش آمد اگر چند که بعدا فضل احمد معنوی رئیس کمسیون مستقل انتخابات گفت که این مشکل را در این ولسوالی رفع کرده است اما گزارش های موثقی وجود دارد که تعداد کثیری ازمردم نتوانستند بنا بر کمبود مراکز رای دهی وکمبود اوراق رای دهی از حق رای خود استفاده کنند. این مشکلات باعث شد که تظاهرات هایی هم در برخی از مناطق در مقیاس های کوچک به راه بیافتد. در شهر کابل نیز در برخی ازمراکز عین مساله تکرار شد مهم تر از همه اینکه شایبه کم اصل بودن رنگ انتخاباتی از سوی احمد ضیا رفعت سخنگو ویک عضو کمسیون شکایات انتخاباتی نیز تایید شد. بسم الله خان وزیرداخله می گوید شصت ویک نفر را با چهار هزار ویکصد و هشتاد وهفت کارت جعلی دستگیر کرده است. رحمت الله نبیل نیز از دستگیری بیست وشش نفر جعل کار ویک هزار وپنجصد ورق جعلی انتخاباتی خبرداده است. با این همه این گمانه به اندازه زیادی تقویت شده است که تقلبات وسیعی در این انتخابات صورت گرفته از نامرغوب بودن رنگ گرفته تا کمبود اوراق رای دهی وتا بسته شدن بدون دلیل مراکز رای دهی در مناطق امن. اگر چه کمسیون انتخابات هنوز هم می کوشد که کارکردهای خود را موجه جلوه دهد اما شایبه وشایعه تقلب وتخطی اینک چیزی نیست که از انظار جهانیان ورسانه های داخلی وخارجی پنهان بماند. چنانچه نیویارک تایمز در شماره اخیر خود نوشته است که آراء درافغانستان بندل بندل اما با پول نا چیز به فروش رفته است. نیویارک تایمز می نویسد بطور نمونه یک رای در قندز به پانزده دالر، در غزنی هجده دالر و درهلمند وخوست به شش دالر به فروش رسیده است. این روزنامه به قول کارشناسان می گوید که باز خرید وفروش آراء در دور اول انتخابات به اندازه این نوبت گرم نبوده است. در پیوند به شایبه تقلبات گسترده انتخاباتی، روزنامه نیشن چاپ پاکستان نوشته است که راپور هایی وجود دارد که از قریه جات سرحدی وزیرستان وخیبر اجنسی، ترانسپورت در اختیار پاکستانی ها گذاشته شده وآنان داخل خاک افغانستان شده ورای داده اند. این روزنامه می افزاید رئیس جمهور افغانستان قبلا آمده بود وواضحا خواسته بود که مارا درانتخابات پارلمانی یاری کنید.
سرانجام خوشایند انتخابات
با این همه اما نفس برگزاری انتخابات در شرایطی که افغانستان با آن روبرو است یک موفقیت بزرگ به حساب می آید و جا دارد که به دست اندر کاران این پروسه کلان ملی ونیز به مردم افغانستان تبریک گفته شود. این انتخابات یکبار دیگر نشان داد که مردم افغانستان هم چنان باورمند به اصول دموکراتیک و آزادی های مدنی وانسانی است ومی کوشد تا در پرتو حقی که از سوی قانون اساسی کشور برای شان داده شده است، از انتخابات به عنوان یک گزینه دموکراتیک استفاده نموده ودر راه رسیدن به حقوق خود تلاش نمایند. انتخابات ولسی جرگه این حقیقت را بار دیگر برملا کرد که مردم افغانستان مانند دیگر مردم جهان به آزادی، ترقی وشکوفایی می اندیشد وحساب این مردم ازکسانی که همواره خون وخشونت را تبلیغ می نمایند جدا است. لازم است در پیوند با همین مساله برزگ، از نیت واقدام حساب شده ونمادین رئیس جمهور افغانستان نیز یاد کنیم. خبرگزاری رویترز گزارش داده است که حامد کرزی رئیس جمهور افغانستان در یک اقدام سمبولیک وتشویق آمیز را ی خود را به انارکلی یک شهروند هندو مذهب افغانستان داده است. اگر این خبر واقعیت داشته باشد به این معنی است که مهم ترین فرد سیاسی این مملکت به همان مثابه که به حقوق زنان احترام می گذارد به حق شهروندی یک فرد که مربوط به یک اقلیت مذهبی است نیز احترام می گذارد. این اقدام رئیس جمهور این امیدواری را به وجود می آورد که برای پاس داشت از حقوق شهروندی هر انسان افغانی وبرای حراست از دستاوردهای مدنی ودموکراتیک این مردم واین سر زمین هنوز هم نیت های نیکی وجود دارد. این کار نشان می دهد که افغانستان هرگز به گذشته تلخ ورقت بارش برنخواهد گشت. امید است که پارلمان آینده کشور نیز در حول محور همین ارزش های انسانی تشکیل شده وبه کارش ادامه دهد.